You are here: Home / What we do / Education & outreach / Dysgu am y tywydd a newid yn yr hinsawdd / 2. Tywydd: antiseiclonau a diwasgeddau

2. Tywydd: antiseiclonau a diwasgeddau

Tiwtorial antiseiclonau a diwasgeddau

Wrth i fasau o aer symud o amgylch y byd, mae gwasgedd yr aer yn newid. Yr enw ar ardaloedd lle mae gwasgedd yr aer yn uchel yw antiseiclonau, a’r enw ar ardaloedd o wasgedd isel yw seiclonau neu ddiwasgeddau. Mae’r ddau yn dod â phatrymau tywydd gwahanol. At ei gilydd, bydd antiseiclonau’n dod â thywydd braf, sefydlog ac awyr glir, ac mae diwasgeddau’n gysylltiedig â thywydd mwy cymylog, gwlyb a gwyntog.

Mae’r ddelwedd yma oddi ar wefan Swyddfa Dywydd y Deyrnas Unedig yn dangos systemau gwasgedd uchel (H) ac isel (L) o amgylch y Deyrnas Unedig ac Ewrop:

Pressure chart 01-04-2012 (UK Met Office)

[Ffynhonnell: Swyddfa Dywydd y Deyrnas Unedig]


Ffeithiau a chwestiynau

  • Sylwch ar y llinellau tenau ar y map. Yr enw ar y rhain yw isobarrau. Maen nhw’n cysylltu mannau lle mae’r gwasgedd yr un fath, yn yr un modd ag y bydd cyfuchlinau ar fap yn cysylltu mannau sydd yr un mor uchel â’i gilydd. Pan fo’r isobarrau’n agos at ei gilydd (o amgylch system o wasgedd isel yn aml) mae’r gwyntoedd yn gryf.
  • Wrth edrych ar y map uchod, allwch chi ddweud a oes yna wasgedd uchel ynteu isel i’r gogledd-ddwyrain o’r Deyrnas Unedig?
  • Yr uned o wasgedd aer a welir ar y map yw’r hectopascal (hPa). Beth yw’r gwahaniaeth rhwng y gwasgedd isaf a’r gwasgedd uchaf sy’n cael eu dangos?
  • Os mai isobar sy’n cysylltu mannau lle mae’r gwasgedd yr un fath, beth yn eich barn chi sy’n cael eu cysylltu gan isotherm?
  • Edrychwch ar yr isobarrau dros y Deyrnas Unedig. Gallwch weld eu bod yn agos at ei gilydd. Ar y diwrnod hwn (4 Ionawr 2012) roedd y gwyntoedd yn gryf. Y diwrnod cynt roedden nhw’n gryfach byth, gan greu cryn dipyn o broblemau teithio a difrod i adeiladau, fel y gwelwch chi yn y sioe sleidiau yma gan y BBC a’r stori newyddion. Yn anffodus, cafodd dau o bobl eu lladd.

 

Mae’r tabl yma yn crynhoi systemau gwasgedd uchel a gwasgedd isel:

System gwasgedd uchelSystem gwasgedd isel
Enwau eraill Antiseiclon Seiclon neu ddiwasgedd
Eu hamodau tywydd
nodweddiadol yn y
Deyrnas Unedig
  • Sych
  • Cynnes/poeth
  • Heulog, heb gymylau
  • Gwyntoedd ysgafn
  • Gwlyb
  • Oer/claear
  • Cymylog
  • Gwyntog o bosibl
Rhagor am antiseiclonau... Rhagor am ddiwasgeddau...