3. Hinsawdd

Tiwtorial hinsawdd

Y gwahaniaeth rhwng tywydd a hinsawdd

Mae’n bwysig deall bod yna wahaniaeth rhwng tywydd a hinsawdd.  Mae tywydd yn disgrifio’r amrywiadau sy’n digwydd yn yr atmosffer bob dydd, ond hinsawdd yw’r tywydd arferol (neu gyfartalog) sy’n cael ei weld mewn lle dros gyfnod hirach o amser (sef 30 mlynedd at ei gilydd). Mewn geiriau eraill, pe baech chi’n cael dewis byw yn unrhyw le yn y byd, fe allai hinsawdd y wlad benderfynu pa wlad y byddech chi’n ei dewis (Canada oer neu Indonesia boeth, dyweder). Ar ôl ichi gyrraedd yno, y tywydd sy’n penderfynu’ch dewisiadau o ddydd i ddydd: Eli haul ynteu ymbarél? Barbeciw yn yr ardd neu barti dan do?

Gallwn rannu’n byd yn barthau hinsawdd gwahanol. At ei gilydd, mae’r hinsawdd yn mynd yn oerach wrth ichi fynd ymhellach o’r cyhydedd.

Enghraifft: Eryri

Mae gan y Gogledd hinsawdd benodol, o ganlyniad i’w ledred, ei safle ar ymyl orllewinol Ewrop a dylanwad cryf ei agosrwydd at y môr (hinsawdd forwrol). Nodweddion hinsawdd yr ardal yw tywydd cymylog, gwlyb, gwyntog ond cymharol fwyn. Yn Eryri, mae hyn yn cael ei newid i raddau gan bresenoldeb y mynyddoedd, lle mae’r tywydd yn gallu bod yn arw yn y gaeaf.

Serch hynny, dydy hynny ddim yn golygu nad yw’r tywydd yn Eryri byth yn newid. Edrychwch ar y ddau lun yma o’r ardal:

Snowdon - 04-04-2012 Snowdon - 05-04-2012

Cafodd y llun ar y chwith ei dynnu ar 4 Ebrill 2012, a’r un ar y dde y diwrnod wedyn. Mae hyn yn dangos yn glir mai rhywbeth byrdymor yw tywydd, a rhywbeth hirdymor yw hinsawdd.

Hinsawdd Prydain

Mae Ynysoedd Prydain o fewn y gylchfa hinsawdd sy’n cael ei alw’n ‘dymherus’, sef cylchfa sy’n cael ei nodweddu gan aeafau oer a hafau mwyn. Mae hinsawdd Prydain yn lled glaear, ac mae’n cael ei disgrifio fel un ‘gymedrol’, sy’n golygu nad oes yna begynau eithriadol. Mae’r haf yn gymharol glaear, mae’r gaeaf yn fwyn ar y cyfan ac mae’n bwrw glaw yn aml.

Pur newidiol yw tywydd Prydain, ac nid yw fel arfer yn gweld cyfnodau hir o dywydd poeth neu oer, a chyfnodau hir o sychdwr neu law.

 

Ymarfer

World map

 

Mae yna lawer o ffactorau sy’n effeithio ar hinsawdd, ac mae’r rhain yn cael eu hesbonio mewn tiwtorial ar wahân.