3.7.2 Addasu

Tiwtorial am addasu at newid yn yr hinsawdd

Fe allai gwaith i liniaru newid yn yr hinsawdd ein helpu i leihau’r cynhesu, ond mae rhywfaint o gynhesu byd-eang yn anochel, ac mae yna dystiolaeth gynyddol bod hyn yn digwydd yn barod (gweler ‘Effeithiau a welwyd’). Mae hyn yn golygu bod rhaid inni ddysgu byw mewn byd sydd â hinsawdd wahanol, ac efallai hinsawdd sy’n newid yn gyflym. Dyna ydy ystyr addasu at newid yn yr hinsawdd.

Nod cyffredinol addasu at newid yn yr hinsawdd yw sicrhau ein bod yn llai agored i effeithiau newid yn yr hinsawdd, er enghraifft, diogelu pobl mewn ardaloedd isel ar yr arfordir rhag peryglon cynnydd yn lefel y môr.

Term arall sy’n cael ei ddefnyddio yn aml yw ‘gwydnwch’. Gall addasu olygu cynyddu’n gwydnwch yn erbyn effeithiau newid yn yr hinsawdd. Mewn termau syml, pan fyddwn yn llai agored i niwed, mae ein gwydnwch ni’n cynyddu.

Yn gyffredinol, mae addasu yn ymwneud ag amddiffyn pobl a’r pethau rydyn ni’n dibynnu arnyn nhw, fel adnoddau naturiol (e.e. stociau pysgod, tir amaethyddol, cyflenwadau dŵr) a seilwaith (ffyrdd, adeiladau, rhwydweithiau cyfathrebu, etc.).

Er mwyn inni addasu at newid yn yr hinsawdd, mae’n rhaid inni ddeall yr effeithiau. Felly, mae ymchwil wyddonol i effeithiau newid yn yr hinsawdd yn bwysig iawn. Mae ymchwil yn cael ei defnyddio i adnabod y broblem ac i ateb cwestiynau pwysig fel ‘pa mor fawr yw’r broblem?’, ‘pwy sydd yn y perygl mwyaf?’, a ‘faint o amser sydd gennyn ni i ymateb i’r broblem?’ Mae’n bosibl hefyd y gallai ymchwil ddod o hyd i atebion posibl (opsiynau addasu).

Dyma rai enghreifftiau o addasu at newid yn yr hinsawdd:

  • Adeiladau a strwythurau eraill: addasu adeiladau, ffyrdd, rheilffyrdd, etc. i ymdopi’n well â thywydd eithriadol fel tymheredd uwch neu fwy o stormydd
  • Cynhyrchu bwyd: datblygu mathau newydd o gnydau a dulliau ffermio newydd er mwyn cynhyrchu yr un faint o fwyd wrth i’r hinsawdd newid. Hefyd, tyfu cnydau mewn mannau gwahanol. Efallai y bydd rhaid inni addasu at fwyta mathau gwahanol o fwydydd hefyd
  • Dŵr: dod o hyd i ffyrdd newydd i ddiogelu cyflenwadau dŵr drwy fynd i’r afael â dulliau storio dŵr, cludo dŵr a thrin dŵr. Mewn rhai rhannau o’r byd, bydd rhaid i bobl addasu at ddefnyddio llai o ddŵr
  • Cymorth i wledydd ‘difreintiedig’: gall fod angen inni wario mwy ar gymorth i helpu pobl dlotaf y byd – sydd yn aml yn wynebu’r peryglon mwyaf yn sgil newid yn yr hinsawdd – i addasu
  • Ymfudo: efallai y bydd rhaid i bobl symud er mwyn osgoi newid yn yr hinsawdd, sy’n golygu y gallai pwysau ar dir ac adnoddau gynyddu mewn mannau eraill.

 

Bydoedd y dyfodol: Mae set o ddelweddau a ddarparwyd gan Defra yn dangos ffyrdd posibl i addasu at newid yn yr hinsawdd mewn amgylcheddau trefol a naturiol, ar sail ein dealltwriaeth o sut bydd yr hinsawdd yn 2030.
Gweld y delweddau... [gwefan Defra]

Un pwynt pwysig i’w nodi wrth ichi feddwl am addasu at unrhyw newid yw bod addasu’n angenrheidiol beth bynnag sydd wedi achosi’r newid. Hyd yn od pe bai’r newid presennol yn yr hinsawdd wedi’i achosi gan brosesau naturiol yn unig, fe fydden ni’n dal yn gorfod addasu at y newid hwnnw.

 

Ymarfer

  • Allwch chi feddwl am ffyrdd rydych chi – neu bobl rydych chi’n eu nabod – wedi addasu at newid yn yr hinsawdd yn barod?

 

No more sections


Llongyfarchiadau! Rydych chi wedi cyrraedd diwedd y tiwtorialau tywydd a hinsawdd | Nôl i’r dechrau

 

Os ydych chi wedi dilyn pob un o’r tiwtorialau, fe ddylech chi wybod mwy am y canlynol erbyn hyn:

  • Y gwahaniaeth rhwng tywydd a hinsawdd
  • Gwyddoniaeth y tywydd
  • Sut i ddehongli mapiau tywydd
  • Beth sy’n effeithio ar y tywydd yn y Deyrnas Unedig
  • Sut a pham mae’r hinsawdd yn amrywio mewn gwahanol rannau o’r byd
  • Beth yw newid yn yr hinsawdd a beth allai fod yn achosi’r newid yn yr hinsawdd ar hyn o bryd
  • Effeithiau newid yn yr hinsawdd sydd wedi’u gweld ac sydd wedi’u rhag-weld
  • Ymdrechion i gyfyngu ar newid yn yr hinsawdd
  • Sut mae’n rhaid inni addasu at newid yn yr hinsawdd