1.1 Masau aer

Tiwtorial masau aer

Gallwn ddisgrifio màs aer fel yr aer sydd â nodweddion tebyg o ran tymheredd a lleithder sy’n llenwi ardal fawr. Fydd yr aer mewn masau aer cyfagos ddim yn cymysgu oherwydd gwahaniaethau mewn dwysedd a thymheredd. Pan fydd masau aer yn cyfarfod, mae ffryntiau’n cael eu ffurfio, ac fe ddysgwn ni am y rheiny mewn tiwtorialau eraill (gweler Ffryntiau).

Mae tywydd Ynysoedd Prydain a’r gwledydd cyfagos yn dod o dan ddylanwad sawl màs aer gwahanol. A siarad yn fras, mae pedwar prif fàs aer:

  • Trofannol Gyfandirol (Tc): Mae’r math yma o fàs aer yn dod yn bennaf o’r de-ddwyrain a’r de, hynny yw, y trofannau. Mae’r aer yn teithio dros fàs tir cynnes (sy’n rhoi’r term ‘cyfandirol’ ). Yn yr haf mae’r masau aer hyn wedi teithio dros ganol Ewrop ac fe allwn ni ddosbarthu’r rhain yn fasau Trofannol Gyfandirol. Mae’r aer fel arfer yn gynnes ac yn sych.
  • Trofannol Arforol (Tm): Mae’r masau aer hyn yn deillio fel rheol o’r de-orllewin ac maen nhw’n teithio dros fôr cynnes (sy’n rhoi’r term ‘arforol’). Mae’r aer fel arfer yn gynnes ac yn llaith am fod yr aer yn codi lleithder o’r môr.
  • Pegynol Gyfandirol (Pc): Mae’r math yma o fàs aer yn dod o ardaloedd y pegynau, gan deithio dros fàs tir oer. Yn achos y Deyrnas Unedig, mae hyn yn golygu aer o’r gogledd-ddwyrain sydd wedi teithio dros Rwsia a Llychlyn. Mae masau aer o’r fath yn tueddu i fod yn oer ac yn gymharol sych.
  • Pegynol neu Arctig Arforol (Pm neu Am): Mae’r masau aer hyn yn deillio o’r Arctig yng Nghanada neu ardal yr Ynys Werdd, gan gyrraedd Ynysoedd Prydain o’r gogledd neu’r gogledd-orllewin. Mae’r aer wedi teithio dros fôr oer. Dyma’r màs aer mwyaf cyffredin sy’n effeithio ar Brydain. At ei gilydd, bydd yr aer yn lled oer ac yn weddol laith.
    Sylwch: yr enw ar fàs aer sy’n deillio o ardal y pegwn ond yn teithio tua’r de cyn troi i’r gogledd i gyrraedd Ynysoedd Prydain yw màs aer pegynol arforol sy’n dychwelyd.

 

Masau aer sy’n dylanwadu ar Ynysoedd Prydain

 

UK air masses diagram - CY

 

Gair i gall

Pan fyddwn ni’n siarad am wynt y gorllewin, rydyn ni’n golygu gwynt sy’n dod o’r gorllewin. Mae’r aer yn symud i gyfeiriad y dwyrain, neu tua’r dwyrain.

PreviousNext