You are here: Home / What we do / Education & outreach / Dysgu am y tywydd a newid yn yr hinsawdd / 1. Tywydd: masau aer a ffryntiau / Y diwrnod mwyaf gwyntog eto i ECN Cairngorms

Y diwrnod mwyaf gwyntog eto i ECN Cairngorms

Mae dadansoddi data cyflymder y gwynt ar gyfer ein safle yn y Cairngorms yn datgelu record newydd yn ystod y storm yn gynharach ym mis Rhagfyr
Y diwrnod mwyaf gwyntog eto i ECN Cairngorms

Anemomedr ar gyfer cofnodi cyflymder y gwynt

Ddydd Iau 8 Rhagfyr 2011 daeth system gwasgedd-isel ddwys ym Môr Iwerydd â stormydd helaeth i ganol yr Alban.  Cyflymder y gwynt a gofnodwyd yng ngorsaf dywydd ECN Cairngorms, sy’n gweithio ers 1999, oedd yr uchaf sydd wedi’i gofnodi yno erioed.

Cynyddodd cyflymder y gwynt yn raddol drwy’r dydd (ffigur 1), gan ddechrau yn agos i gyfartaledd cyflymder gwynt mis Rhagfyr, sef 18mya, i uchafbwynt o 80mya (cyflymder ar gyfartaledd am gyfnod o awr) rhwng 13:00 a 14:00; gan guro’r cyflymder uchaf a oedd wedi’i gofnodi o’r blaen, sef 69mya ar 12 Ionawr 2005. Pan oedd y storm yn ei hanterth cafodd hyrddiadau mor uchel â 112mya eu cofnodi.

Doedd y tymheredd ddim yn arbennig o oer o gofio’r adeg yn y flwyddyn, sef ychydig o dan y rhewbwynt ac ychydig yn unig yn is na chyfartaledd mis Rhagfyr (0.58°C), ond yn sgil ffactor oerfel y gwynt, byddai wedi teimlo gryn dipyn yn oerach.

Wind speed plot, Cairngorms, 8 December 2011

Ffigur 1: Cyflymder y gwynt ar gyfartaledd dros gyfnod o awr a gofnodwyd gan orsaf dywydd ECN Cairngorms yn ystod 8 Rhagfyr 2011 [Wind speed (MPH) - Cyflymder y gwynt (MYA); Av Hourly Wind Speed - Cyflymder Cyfartalog y Gwynt Fesul Awr; Maximum gust - Hyrddiad Cyflymaf]

 

Ar dir uwch, roedd y gwynt yn gryfach byth, a chofnodwyd hyd at 165mya gan swyddfa Dywydd y Deyrnas Unedig ar gyfer gorsaf dywydd copa Cairngorm (12km i’r dwyrain a 545m yn uwch, sef 1245m uwchlaw lefel y môr). Mae hynny’n cyfateb i gorwynt categori 5.  Drwy lwc, doedd 8 Rhagfyr ddim yn ddiwrnod samplu i ECN! Chafodd dim o offer ECN ei ddifrodi gan y gwyntoedd.

Mae safle’r Cairngorms yn eithriadol o agored a gwyntog ond roedd y tywydd ar 8 Rhagfyr yn sicr yn eithriadol, fel y gwelir yn y graff yn ffigur 2. Mae’r gwyntoedd cryf yn chwarae rhan fawr o ran siapio’r llystyfiant ar y safle, sy’n fyr ac yn cynnwys llawer o gen. Mae ymchwil ddiweddar1 wedi edrych ar sut y gallai newid yng nghyflymder y gwynt yn y tymor hirach ddylanwadu ar ymateb llystyfiant i gynhesu yn yr hinsawdd yn yr ardal. Daeth yr awduron i’r casgliad bod angen i newid yng nghyflymder y gwynt gael ei ymgorffori mewn modelau sy’n dangos sut y byddai rhywogaethau yn ymateb i gynhesu.

Annual average wind speed, Cairngorms

Ffigur 2: Cyflymder cyfartalog blynyddol y gwynt a gofnodwyd ar safle monitro ECN yn y Cairngorms (mae ffigur 2011 wedi’i gyfrifo ar sail y data sydd ar gael) [Max Wind Speed (Av Hr/MPH) - Cyflymder Uchaf y Gwynt (Cyf Awr/MYA)]

 

Rhagor o wybodaeth

  • 1Crabtree, D. and Ellis, C. J. (2010), Species interaction and response to wind speed alter the impact of projected temperature change in a montane ecosystem. Journal of Vegetation Science, 21: 744–760. doi: 10.1111/j.1654-1103.2010.01184.x